Zero Trust Security คืออะไร และป้องกันการเข้าถึงระบบองค์กรอย่างไร

ในยุคที่องค์กรใช้ระบบคลาวด์ ทำงานแบบไฮบริด และเปิดให้พนักงานเข้าถึงข้อมูลจากนอกสำนักงาน การมีเพียงไฟร์วอลล์หรือ VPN อาจไม่เพียงพอต่อการป้องกันภัยไซเบอร์อีกต่อไป เพราะเมื่อผู้ไม่หวังดีผ่านด่านแรกเข้ามาได้ ระบบภายในที่เชื่อมต่อกันอาจกลายเป็นช่องทางให้เข้าถึงข้อมูลสำคัญได้เป็นวงกว้าง

แนวคิด Zero Trust Security หรือที่เรียกว่า “ไม่ไว้วางใจใครโดยอัตโนมัติ และต้องตรวจสอบทุกครั้ง” จึงเข้ามามีบทบาทในการยกระดับความปลอดภัย โดยเน้นตรวจสอบผู้ใช้งาน อุปกรณ์ แอปพลิเคชัน และบริบทของการเข้าถึงก่อนอนุญาตให้ใช้ทรัพยากรแต่ละรายการ แนวคิดนี้สอดคล้องกับกรอบการทำงานของ NIST ที่ระบุว่าองค์กรไม่ควรให้สิทธิ์โดยอาศัยเพียงตำแหน่งเครือข่ายหรือการเชื่อมต่อจากภายในองค์กร

Zero Trust Security คืออะไร

Zero Trust Security คือแนวทางด้านความปลอดภัยไซเบอร์ที่ไม่ถือว่าผู้ใช้ อุปกรณ์ หรือระบบใด “ปลอดภัยโดยปริยาย” แม้ว่าจะเชื่อมต่อจากเครือข่ายภายในองค์กรก็ตาม ทุกคำขอเข้าถึงจะต้องได้รับการตรวจสอบและประเมินความเสี่ยงก่อนเสมอ

แตกต่างจากระบบรักษาความปลอดภัยแบบเดิมที่มักแบ่งเป็น “ภายในปลอดภัย” และ “ภายนอกไม่ปลอดภัย” Zero Trust จะมุ่งปกป้องทรัพยากรโดยตรง เช่น ฐานข้อมูล เซิร์ฟเวอร์ แอปพลิเคชัน ไฟล์สำคัญ และบริการบนคลาวด์ แทนการปกป้องเฉพาะขอบเขตของเครือข่าย

หลักการสำคัญของ Zero Trust มีดังนี้

Verify Explicitly: ตรวจสอบตัวตนและบริบทของคำขออย่างชัดเจน
Use Least Privilege Access: ให้สิทธิ์เท่าที่จำเป็นต่อการทำงาน
Assume Breach: ออกแบบระบบโดยสมมติว่าการโจมตีอาจเกิดขึ้นแล้ว
Continuous Monitoring: ตรวจสอบพฤติกรรมและความเสี่ยงอย่างต่อเนื่อง
Micro-Segmentation: แบ่งระบบออกเป็นส่วนย่อย เพื่อลดการเคลื่อนที่ของผู้โจมตีภายในเครือข่าย

แนวทางดังกล่าวช่วยลดความเสียหายหากบัญชีผู้ใช้งานหรืออุปกรณ์บางเครื่องถูกโจมตี โดย Microsoft อธิบาย Zero Trust ผ่านสามแกนหลัก ได้แก่ การตรวจสอบอย่างชัดเจน การใช้สิทธิ์น้อยที่สุด และการตั้งสมมติฐานว่าระบบอาจถูกเจาะแล้ว

Zero Trust ป้องกันการเข้าถึงระบบองค์กรได้อย่างไร

1. ตรวจสอบตัวตนทุกครั้งก่อนเข้าถึงระบบ

Zero Trust ไม่อนุญาตให้ผู้ใช้เข้าถึงระบบเพียงเพราะอยู่ในเครือข่ายองค์กร แต่จะตรวจสอบข้อมูลหลายด้าน เช่น

ชื่อผู้ใช้และรหัสผ่าน
การยืนยันตัวตนแบบหลายปัจจัย หรือ MFA
ตำแหน่งและเครือข่ายที่เชื่อมต่อ
ประเภทและสถานะของอุปกรณ์
เวลาที่เข้าใช้งาน
รูปแบบพฤติกรรมที่ผิดปกติ
ระดับความสำคัญของข้อมูลที่ต้องการเข้าถึง

หากพนักงานเคยเข้าสู่ระบบจากประเทศไทยเป็นประจำ แต่มีคำขอเข้าสู่ระบบจากสถานที่ที่ผิดปกติ ระบบอาจขอการยืนยันเพิ่มเติม จำกัดสิทธิ์ หรือปฏิเสธการเข้าถึงทันที

2. จำกัดสิทธิ์ตามหน้าที่และความจำเป็น

หลักการ Least Privilege คือการให้ผู้ใช้เข้าถึงเฉพาะข้อมูลและระบบที่จำเป็นต่อบทบาทของตน ไม่ให้สิทธิ์กว้างเกินไป เช่น

ฝ่ายบัญชีเข้าถึงระบบการเงินได้ แต่ไม่จำเป็นต้องเข้าถึงฐานข้อมูลฝ่ายบุคคล
พนักงานทั่วไปสามารถดูเอกสารได้ แต่ไม่สามารถแก้ไขหรือลบไฟล์สำคัญ
ผู้ดูแลระบบได้รับสิทธิ์ระดับสูงเฉพาะช่วงเวลาที่ต้องปฏิบัติงาน
ผู้รับเหมาภายนอกเข้าถึงเฉพาะระบบที่ระบุและหมดสิทธิ์เมื่อสิ้นสุดโครงการ

การจำกัดสิทธิ์เช่นนี้ช่วยลดความเสี่ยงจากบัญชีที่ถูกขโมยและลดขอบเขตความเสียหายจากการโจมตีภายใน

3. แยกส่วนระบบด้วย Micro-Segmentation

ในระบบแบบเดิม หากผู้โจมตีเจาะคอมพิวเตอร์เครื่องหนึ่งได้ อาจใช้เครื่องดังกล่าวเป็นจุดเริ่มต้นเพื่อค้นหาเซิร์ฟเวอร์หรือฐานข้อมูลอื่นภายในเครือข่ายได้

Zero Trust ใช้แนวทาง Micro-Segmentation เพื่อแบ่งระบบออกเป็นพื้นที่ย่อย พร้อมกำหนดนโยบายการสื่อสารระหว่างแต่ละส่วนอย่างละเอียด ตัวอย่างเช่น เซิร์ฟเวอร์แอปพลิเคชันอาจเชื่อมต่อฐานข้อมูลได้เฉพาะพอร์ตที่กำหนด และไม่สามารถเข้าถึงระบบอื่นโดยอัตโนมัติ

NIST ระบุว่า Zero Trust Architecture มีเป้าหมายสำคัญในการป้องกันข้อมูลรั่วไหลและจำกัดการเคลื่อนที่ภายในระบบของผู้โจมตี หรือที่เรียกว่า Lateral Movement[4]

4. ตรวจสอบความปลอดภัยของอุปกรณ์

แม้ผู้ใช้งานจะเป็นบุคคลที่ถูกต้อง แต่หากอุปกรณ์มีความเสี่ยง ระบบก็ไม่ควรให้เข้าถึงข้อมูลสำคัญโดยไม่มีเงื่อนไข องค์กรจึงควรตรวจสอบสถานะของอุปกรณ์ เช่น

ระบบปฏิบัติการได้รับการอัปเดตหรือไม่
มีโปรแกรมป้องกันมัลแวร์ทำงานอยู่หรือไม่
อุปกรณ์ผ่านการลงทะเบียนกับองค์กรหรือไม่
มีการเข้ารหัสข้อมูลในอุปกรณ์หรือไม่
อุปกรณ์ถูก Jailbreak หรือ Root หรือไม่
มีสัญญาณว่าถูกควบคุมโดยผู้ไม่หวังดีหรือไม่

หากอุปกรณ์ไม่ผ่านมาตรฐาน ระบบอาจให้เข้าถึงได้เฉพาะข้อมูลทั่วไป หรือบังคับให้แก้ไขปัญหาก่อนจึงจะใช้งานระบบสำคัญได้

5. เฝ้าระวังและประเมินความเสี่ยงอย่างต่อเนื่อง

Zero Trust ไม่ใช่การตรวจสอบเพียงครั้งเดียวตอนเข้าสู่ระบบ แต่ต้องติดตามการใช้งานตลอดช่วงเวลาการเชื่อมต่อ หากพฤติกรรมเปลี่ยนแปลงอย่างผิดปกติ ระบบสามารถลดสิทธิ์หรือยุติเซสชันได้

ตัวอย่างพฤติกรรมที่ควรเฝ้าระวัง ได้แก่

ดาวน์โหลดข้อมูลจำนวนมากในเวลาสั้น ๆ
พยายามเข้าถึงระบบที่ไม่เกี่ยวข้องกับหน้าที่
เข้าสู่ระบบจากหลายสถานที่ในเวลาใกล้เคียงกัน
ใช้คำสั่งที่มีความเสี่ยงสูง
พยายามเข้าถึงไฟล์ที่มีข้อมูลส่วนบุคคลหรือข้อมูลทางการเงิน

การนำระบบวิเคราะห์บันทึกเหตุการณ์ การจัดการข้อมูลความปลอดภัย และระบบตรวจจับพฤติกรรมผิดปกติมาใช้งาน จะช่วยให้องค์กรตอบสนองต่อภัยคุกคามได้รวดเร็วขึ้น

องค์ประกอบสำคัญของ Zero Trust Architecture

การนำ Zero Trust ไปใช้งานควรครอบคลุมองค์ประกอบหลักหลายด้าน ไม่ใช่ติดตั้งเครื่องมือเพียงหนึ่งรายการ โดย CISA แบ่งแนวทาง Zero Trust Maturity Model ออกเป็นเสาหลักสำคัญและความสามารถที่ทำงานร่วมกัน เพื่อใช้เป็นกรอบวางแผนการเปลี่ยนผ่านขององค์กร

องค์ประกอบที่ควรพิจารณา ได้แก่

Identity: จัดการตัวตนของผู้ใช้ ผู้ดูแลระบบ บริการ และอุปกรณ์
Devices: ตรวจสอบความปลอดภัยและสถานะของอุปกรณ์
Networks: ควบคุมการเชื่อมต่อและแบ่งส่วนเครือข่าย
Applications and Workloads: ป้องกันแอปพลิเคชันและบริการที่ใช้งาน
Data: จัดชั้นความสำคัญ เข้ารหัส และควบคุมการใช้ข้อมูล
Visibility and Analytics: รวบรวมข้อมูลเหตุการณ์เพื่อวิเคราะห์ความเสี่ยง
Automation and Orchestration: ทำให้การตอบสนองต่อเหตุการณ์เป็นระบบและรวดเร็ว

ขั้นตอนเริ่มต้นนำ Zero Trust มาใช้ในองค์กร

องค์กรไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนระบบทั้งหมดในครั้งเดียว สามารถเริ่มจากพื้นที่ที่มีความเสี่ยงสูงและขยายผลตามลำดับได้

1 สำรวจทรัพย์สินและข้อมูลสำคัญ

จัดทำบัญชีผู้ใช้งาน อุปกรณ์ แอปพลิเคชัน เซิร์ฟเวอร์ และข้อมูลสำคัญ เพื่อให้ทราบว่าอะไรต้องได้รับการป้องกันเป็นลำดับแรก

2 จัดกลุ่มผู้ใช้และกำหนดสิทธิ์

วิเคราะห์บทบาทของแต่ละฝ่าย แล้วกำหนดสิทธิ์ตามหน้าที่ ลดบัญชีที่ไม่ได้ใช้งานและทบทวนสิทธิ์ของผู้ดูแลระบบอย่างสม่ำเสมอ

3 เปิดใช้งาน MFA

เริ่มจากบัญชีผู้ดูแลระบบและระบบที่มีข้อมูลสำคัญ จากนั้นขยายไปยังผู้ใช้งานทั้งหมด การใช้ MFA ช่วยเพิ่มชั้นการป้องกัน แม้รหัสผ่านจะรั่วไหล

4 ตรวจสอบอุปกรณ์และแบ่งส่วนเครือข่าย

กำหนดมาตรฐานอุปกรณ์ก่อนอนุญาตให้เข้าถึงระบบ พร้อมแยกเซิร์ฟเวอร์ ฐานข้อมูล และระบบสำคัญออกจากกัน

5 จัดทำแผนตรวจสอบและตอบสนอง

กำหนดสิ่งที่ต้องเฝ้าระวัง ผู้รับผิดชอบ และขั้นตอนเมื่อพบเหตุการณ์ผิดปกติ รวมถึงทดสอบแผนเป็นระยะ

Zero Trust เหมาะกับองค์กรแบบใด

Zero Trust เหมาะกับองค์กรที่มีลักษณะดังต่อไปนี้

มีพนักงานทำงานจากระยะไกลหรือหลายสาขา
ใช้บริการคลาวด์หลายระบบ
มีข้อมูลลูกค้า ข้อมูลการเงิน หรือข้อมูลส่วนบุคคล
มีคู่ค้าและผู้ให้บริการภายนอกเข้าถึงระบบ
ต้องปฏิบัติตามมาตรฐานหรือข้อกำหนดด้านความปลอดภัย
ต้องการลดความเสี่ยงจากบัญชีผู้ใช้ถูกขโมย
มีระบบไอทีซับซ้อนและมีการเชื่อมต่อหลายรูปแบบ

อย่างไรก็ตาม Zero Trust ไม่ใช่ผลิตภัณฑ์สำเร็จรูปเพียงชิ้นเดียว แต่เป็นแนวทางการออกแบบความปลอดภัยที่ต้องประเมินให้เหมาะกับโครงสร้าง ระบบ งบประมาณ และเป้าหมายของแต่ละองค์กร

สรุป: Zero Trust Security ช่วยองค์กรได้อย่างไร

Zero Trust Security ช่วยเปลี่ยนแนวคิดจากการ “เชื่อถือผู้ที่อยู่ภายในเครือข่าย” เป็นการ “ตรวจสอบทุกคำขอและให้สิทธิ์เท่าที่จำเป็น” โดยอาศัยการยืนยันตัวตนหลายปัจจัย การตรวจสอบอุปกรณ์ การแบ่งส่วนเครือข่าย การเข้ารหัส และการเฝ้าระวังอย่างต่อเนื่อง

แนวทางนี้ช่วยลดโอกาสการเข้าถึงระบบโดยไม่ได้รับอนุญาต จำกัดความเสียหายจากบัญชีที่ถูกโจมตี และทำให้องค์กรมองเห็นความเสี่ยงได้ชัดเจนยิ่งขึ้น หากกำลังวางแผนยกระดับระบบรักษาความปลอดภัยขององค์กร ควรเริ่มจากการประเมินโครงสร้างไอทีและข้อมูลสำคัญ แล้วออกแบบ Zero Trust Architecture ให้เหมาะกับการใช้งานจริง

สนใจวางระบบความปลอดภัยไซเบอร์หรือปรึกษาแนวทาง Zero Trust สำหรับองค์กร สามารถติดต่อทีมงาน 2beshop.com เพื่อพูดคุยเกี่ยวกับความต้องการ ประเมินความเสี่ยง และเลือกโซลูชันที่เหมาะสมกับธุรกิจของคุณ